Live Live

Hendrik Lorentz grootste Arnhemmer aller tijden

Gepubliceerd: Zaterdag 11 november 2017 09:31

Hendrik Lorentz grootste Arnhemmer aller tijden

Hendrik Lorentz is vrijdag uitgeroepen tot Grootste Arnhemmer aller tijden. Bij de Historische Herberg in Molenplaats Sonsbeek liet hij andere grootheden als Karel van Gelre en Marga Klompé achter zich. 

 

Hendrik Lorentz is vrijdag uitgeroepen tot Grootste Arnhemmer aller tijden. Bij de Historische Herberg in Molenplaats Sonsbeek liet hij andere grootheden als Karel van Gelre en Marga Klompé achter zich. 


Veel kenners zien de in 1853 aan de Steenstraat geboren natuurkundige als een van de grootste geleerden die Nederland ooit heeft voortgebracht. Die erkenning kreeg de geboren en getogen Arnhemmer al tijdens zijn leven. Zijn begrafenis in 1928 was een landelijk evenement; grote drommen toeschouwers stonden aan de straatkant om hem een laatste groet te brengen.

In Arnhem schrijft Lorentz zijn proefschrift over onder meer de breking van het licht door glas. Dat werd de basis van jarenlang onderzoek, dat in 1902 resulteerde in de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Al die jaren treedt hij nauwelijks naar buiten; hij leidt in Arnhem en later in Leiden een onopvallend leven. Hij trouwt en krijgt kinderen.
Wel bezoekt hij internationale congressen. Daar valt hij op, omdat hij vloeiend vier talen spreekt. Komt dat door de hoge kwaliteit van de Arnhemse HBS? Zeker na zijn Nobelprijs mag hij steeds vaker congressen voorzitten. Zo leert hij veel andere natuurkundigen van over de hele wereld kennen, van wie Marie Curie, Niels Bohr en Albert Einstein de bekendste zijn.

Die zorgden er met hun baanbrekende theorieën al snel voor dat Lorentz' werk naar de achtergrond verdween. De Arnhemmer treurde er niet om. Hij had het daar te druk voor. Hij werd een prominent lid van de Zuiderzee-commissie en droeg bij aan de bouw van de Afsluitdijk. Ook spande hij zich na de Eerste Wereldoorlog in om via de Volkenbond wetenschappers uit alle landen bij elkaar te brengen.

Dat lukte niet erg, maar het zorgde er wel voor dat de geboren Arnhemmer populair werd. Daarnaast zag onder meer Einstein hem als vaderfiguur. De beroemde wetenschapper zocht Lorentz vaak op in zijn huis in Leiden. "Elk bezoek van Einstein trok de aandacht van de media", vertelt Frits Berends, emeritus hoogleraar natuurkunde van de Universiteit Leiden, tegen Trouw. "En telkens kwam Lorentz daarbij in beeld. Dat maakte hem bekend bij het grote publiek."

De theorieën van Lorentz zijn nu voor een groot deel ondergesneeuwd door latere wetenschappers. Wel heeft Einstein zijn wereldberoemde relativiteitstheorie deels gebaseerd op werk van de Arnhemmer. Dat beseften al die toeschouwers bij Lorentz' begrafenis waarschijnlijk nauwelijks.

In 1931 onthult de koningin in het Sonsbeekpark het Lorentz-monument, dat nu weer in volle glorie is hersteld. Wie daar even bij stil staat, ziet de namen van een hele rits wetenschappers die treurden om zijn dood. Dat zegt genoeg over zijn status, die hij in die wereld had.

Bronnen: Historisch Nieuwsblad, Trouw, Wikipedia, De Arnhemse jaren van Hendrik Lorentz (boek Jos Diender e.a.)

Deel deze pagina: